Việc UAE rời khỏi OPEC có đồng nghĩa với sự kết thúc của OPEC?

Quyết định của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) rút khỏi OPEC sau gần 6 thập kỷ tham gia đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới quan sát toàn cầu. Động thái này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn phản ánh những chuyển biến sâu sắc trong cách các quốc gia sản xuất dầu điều chỉnh chiến lược trước tình hình năng lượng đang thay đổi.

Tác động trước mắt hạn chế, nhưng hệ lụy dài hạn đáng chú ý

Trong ngắn hạn, việc UAE rời OPEC được đánh giá khó tạo ra biến động đáng kể đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu. Được biết, quốc gia này hiện chỉ chiếm khoảng 3-4% sản lượng dầu thế giới, trong khi nhu cầu năng lượng vẫn duy trì ở mức cao, đặc biệt trong khi nhiều quốc gia đang tăng cường tái tích trữ nguồn cung sau các biến động địa chính trị.

Hạn ngạch sản xuất của OPEC cho năm 2026

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không nằm ở quy mô sản lượng, mà ở những nguyên nhân sâu xa phía sau quyết định này. UAE đã đầu tư khoảng 150 tỷ USD trong nhiều năm để nâng công suất khai thác lên gần 5 triệu thùng/ngày, song lại bị giới hạn bởi cơ chế hạn ngạch của OPEC – vốn được thiết kế nhằm kiểm soát nguồn cung và duy trì giá dầu.

Hiện, sản lượng thực tế của nước này chỉ đạt khoảng 3,5 triệu thùng/ngày, thấp hơn đáng kể so với năng lực. Thực tế này đã làm dấy lên những câu hỏi trong nội bộ UAE về hiệu quả của việc mở rộng đầu tư khi công suất khai thác không thể được tận dụng tối đa.

Khác biệt chiến lược với Ả Rập Xê Út

Một trong những nguyên nhân then chốt dẫn đến quyết định của UAE là sự khác biệt trong chiến lược với Ả Rập Xê Út – quốc gia giữ vai trò dẫn dắt OPEC. Trong khi Riyadh cần duy trì giá dầu thô ở mức cao, khoảng 90 USD/thùng, để cân bằng ngân sách, UAE lại có khả năng đảm bảo ổn định tài chính ở mức giá thấp hơn đáng kể, dưới 50 USD/thùng. Sự khác biệt này đã khiến Abu Dhabi ít có động lực tham gia các biện pháp hạn chế sản lượng, thay vào đó ưu tiên tối đa hóa xuất khẩu.

Chiến lược của UAE cũng phản ánh tầm nhìn dài hạn trong bối cảnh nhu cầu dầu mỏ đối mặt nguy cơ đạt đỉnh khi các nền kinh tế lớn như Trung Quốc đẩy mạnh điện khí hóa giao thông. Với UAE, rủi ro không nằm ở việc giá dầu giảm, mà ở khả năng trữ lượng không được khai thác kịp thời.

Đáng chú ý, quốc gia này cũng đang đi trước nhiều nước trong khu vực về chuyển đổi năng lượng, khi đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, sớm hơn 10 năm so với Ả Rập Xê Út.

Yếu tố địa chính trị ngày càng rõ nét

Bên cạnh các yếu tố kinh tế, quyết định của UAE còn chịu tác động từ những biến động địa chính trị, đặc biệt là căng thẳng liên quan đến Iran và các cuộc tấn công mà nước này từng phải đối mặt.

Theo giới chức Abu Dhabi cho rằng, các cơ chế hợp tác khu vực như Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) chưa hỗ trợ đủ mạnh trong giai đoạn khủng hoảng, qua đó thúc đẩy nước này theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập hơn.

Trong những năm gần đây, UAE cũng đẩy mạnh quan hệ với Hoa Kỳ và Israel thông qua Hiệp định Abraham, đồng thời bộc lộ nhiều khác biệt chiến lược với Ả Rập Xê Út trong các vấn đề khu vực như Yemen hay Somalia.

OPEC trước nguy cơ suy yếu vai trò

Việc UAE rời đi đang đặt ra nhiều dấu hỏi về tương lai của OPEC. Từ vị thế từng kiểm soát hơn một nửa nguồn cung dầu toàn cầu, hiện tổ chức này chỉ còn chiếm chưa đến 35% thị phần.

Những bất đồng nội bộ xoay quanh hạn ngạch sản xuất ngày càng gia tăng, khiến cơ chế phối hợp (vốn là nền tảng hoạt động của OPEC) dần suy giảm hiệu quả. Trong khi đó, Ả Rập Xê Út vẫn là quốc gia duy nhất sở hữu năng lực dự phòng lớn, qua đó nắm giữ ảnh hưởng vượt trội trong tổ chức.

Theo đánh giá của các chuyên gia, OPEC vẫn giữ vai trò quan trọng trên thị trường năng lượng, nhưng mức độ gắn kết nội bộ đang suy giảm rõ rệt.

Dầu giảm giá, ngành năng lượng Mỹ chịu sức ép kép

Một số ý kiến cho rằng, động thái của UAE có thể mang lại lợi ích cho Donald Trump – người từng nhiều lần chỉ trích OPEC vì duy trì giá dầu ở mức cao. Trong kịch bản OPEC suy yếu, nguồn cung có thể gia tăng, kéo theo giá dầu giảm.

Tuy nhiên, điều này cũng đồng thời gây áp lực lên ngành dầu khí của Hoa Kỳ, vốn có chi phí khai thác cao hơn và từng hưởng lợi từ chính sách hạn chế sản lượng của OPEC trong những năm qua.

Ở thời điểm hiện tại, thị trường dầu mỏ toàn cầu chưa ghi nhận tác động lớn từ quyết định của UAE. Dẫu vậy, động thái này phản ánh sự thay đổi đáng chú ý trong tư duy của các quốc gia sản xuất dầu.

Thay vì duy trì một chiến lược thống nhất, thị trường đang chứng kiến sự phân hóa rõ rệt, một bên theo đuổi việc kiểm soát nguồn cung để giữ giá ở mức cao, trong khi bên còn lại ưu tiên khai thác tối đa tài nguyên trước nguy cơ nhu cầu suy giảm.

Theo giới phân tích cho rằng, đây có thể là tín hiệu cho thấy một giai đoạn chuyển mình của thị trường năng lượng toàn cầu, khi vai trò trung tâm của dầu mỏ dần bị thách thức, nhường chỗ cho các nguồn năng lượng sạch và bền vững hơn.

-----------------------------------------------------------------

Nguồn: chogia
Được tổng hợp và biên soạn bởi:

THƯƠNG NHÂN PHÂN PHỐI XĂNG DẦU PETRO TIMES